EDITORIAL EN ARMENIEN ORIENTAL

Notre éditorial en arménien Oriental

Merci à Noubar Seropyan pour la traduction.

Հայաստանի քաղաքացիները քվեարկեցին։ Արդյունքն ակնհայտ է։

Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի կողմից հաստատված արդյունքների համաձայն՝ Նիկոլ Փաշինյանը, ստանալով ձայների 49,75 %-ը, ապահովել է 3/5 մեծամասնություն, սակայն չի ստացել այն սահմանադրական մեծամասնությունը, որի վրա հույս էր դրել։ Ավելին, նա նույնիսկ նահանջել է նախորդ գումարման համեմատ։

Հարութ ՄԱՐԴԻՐՈՍՅԱՆ


Այս արդյունքը վիճարկվում է։ Այն, ակնհայտորեն, ձեռք է բերվել վարչական ռեսուրսների և պետական բյուջեի աննախադեպ մոբիլիզացման գնով, որի ֆինանսավորումն առատորեն ապահովել է Արևմուտքը։ Միևնույն ժամանակ, այս արդյունքը ձեռք է բերվել նաև «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությանը խորհրդարանից դուրս թողնելու միջոցով՝ վերջնական հաշվով ընդամենը մի քանի տասնյակ ձայների տարբերությամբ։

Արդյո՞ք կլինի երրորդ փուլ՝ արդեն փողոցում։ Կտեսնե՞նք արդյոք ընդդիմության համախմբում Սամվել Կարապետյանի «Հզոր Հայաստան» շարժման շուրջ, որի եղբորորդին՝ Նարեկ Կարապետյանը, անկասկած, այս ընտրությունների գլխավոր քաղաքական բացահայտումն էր։

Դեռ վաղ է այդ մասին եզրակացություններ անել։ Սակայն մի բան արդեն ակնհայտ է. Նիկոլ Փաշինյանը շատ թանկ կստիպի ընդդիմությանը վճարել այն բանի համար, որ վերջինս խոչընդոտեց իր ծրագրերը՝ վտանգելով իր իսկ հռչակած «ժողովրդավարության բաստիոնը» վերածել սովորական բռնապետության։


Քվեարկության գիշերը, երբ քվեաթերթիկների դեռևս 10 %-ից էլ պակասն էր հաշվարկված, նա արդեն առավոտյան ժամը մեկին հայտարարեց իր հաղթանակի մասին։ Այդ պահից ի վեր նա շարունակաբար սպառնում է ընդդիմության առաջնորդներին, ակտիվիստներին և նույնիսկ նրանց ընտրողներին՝ խոսելով տարբեր տեսակի, այդ թվում նաև ֆիզիկական, հաշվեհարդարի մասին։


Միաժամանակ նա հայտարարում է ընտրակեղծիքների մասին, մինչդեռ հենց իր ղեկավարած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը որևէ բողոք կամ դիմում չի ներկայացրել։ Արդյո՞ք սա պարադոքս չէ։.  Սակայն նրանց համար, ովքեր այս ամառ մեկնելու են Հայաստան, կարևոր է հասկանալ հետևյալը. փողոցում հանդիպող յուրաքանչյուր երկրորդ մարդը քվեարկել է Նիկոլ Փաշինյանի օգտին։

Յուրաքանչյուր երկրորդը գիտակցաբար ընտրել է հրաժարվել Արցախից։

Յուրաքանչյուր երկրորդը որոշել է երկրորդ պլան մղել Հայոց ցեղասպանության հարցը, Արարատը, Բաքվում պահվող հայ ռազմագերիներին և պատանդներին, ինչպես նաև Միջազգային արդարադատության դատարանում (ICJ) Իլհամ Ալիևի դեմ ներկայացված ցեղասպանության վերաբերյալ դատական գործընթացները։


Յուրաքանչյուր երկրորդը կատարել է մի ընտրություն, որը կարելի է համեմատել Պետենի և Դը Գոլի միջև կատարված ընտրության հետ՝ նախընտրելով կապիտուլյացիան և համագործակցությունը՝ դիմադրության ու արժանապատվության փոխարեն։

Եվ այս ամենը՝ հանուն մի ենթադրյալ խաղաղության, մինչդեռ Իլհամ Ալիևն ու Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը շարունակում են նոր պահանջներ ներկայացնել և կրկին սպառնալ նոր պատերազմով։


Այս ընտրողներից ոմանք գուցե ամաչեն իրենց ընտրությունից և խոսեն այն ճնշումների մասին, որոնց ենթարկվել են։

Մյուսները, հակառակը, լիովին կստանձնեն իրենց որոշման պատասխանատվությունը՝ համարելով, որ Հայաստանի համար ավելի կարևոր է հետևել Ուկրաինայի օրինակին, դուրս գալ Ռուսաստանի ազդեցության գոտուց և նետվել Միացյալ Նահանգների, Եվրոպայի և, հետևաբար, նաև Թուրքիայի գիրկը, քան պաշտպանել Հայաստանի ազգային ձգտումներն ու շահերը։


Սակայն այդ ընտրությունը կարող է նրանց համար շատ ծանր արթնացում դառնալ։

Այսպիսով, յուրաքանչյուր երկրորդ ընտրող կատարել է մի ընտրություն, որի հետևանքները կրելու է ամբողջ հայ ժողովուրդը։ Այդ որոշումը պարտադրվում է նաև Սփյուռքին՝ առանց նույնիսկ նրա կարծիքը հարցնելու։


Ավելին, այսօր արդեն լսվում են ձայներ, որոնք նույնիսկ Ֆրանսիայում փորձում են Սփյուռքին զրկել խոսքի իրավունքից՝ հղում անելով Հայաստանի անկախությանը և պնդելով, թե «մենք Հայաստանում չենք ապրում, այնտեղ հարկեր չենք վճարում և մեր երեխաներին ռազմաճակատ չենք ուղարկում»։. Մենք երկու ցեղասպանությունների զոհերի ժառանգներն ենք՝ 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության և 2023 թվականի Արցախի ցեղասպանության։ Երկուսն էլ նույն հակահայկական ատելության՝ պանթուրքիզմի հետևանքն են։


Մենք Հայաստանի անկախության համար պայքարել ենք դեռևս մինչև նրա անկախացումը։ Մենք պայքարել ենք Հայաստանի, նրա եռագույն դրոշի, Արարատ լեռան և Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճռով Հայաստանին վերապահված տարածքների համար։

Մեզանից շատերը պաշտպանել են Հայաստանի անկախությունը նաև զենքը ձեռքին՝ Արցախում, Շուշիում։ Մյուսները նույն պայքարը շարունակել են Եվրոպական խորհրդարանում, ՄԱԿ-ում, Ֆրանսիայի Ազգային ժողովում, ԱՄՆ Կոնգրեսում, ինչպես նաև իրենց նվիրատվություններով՝ նպաստելով Հայաստանի զարգացմանն ու մարդասիրական օգնությանը։


Մենք նաև հայ հասարակության ուշադիր և փորձառու դիտորդներն ենք։

Հետևաբար, մեր կարծիքը պակաս օրինական կամ արժեքավոր չէ, քան Ֆրանսիայում կամ Հայաստանում հրապարակվող որևէ լրատվամիջոցի տեսակետը՝ անկախ նրանից, թե ինչ են պնդում Փաշինյանի իշխանության կողմնակիցները։

Մենք ո՛չ ռուսամետ ենք, ո՛չ թուրքամետ, ո՛չ ամերիկամետ և ո՛չ էլ եվրոպամետ։

Մենք եղել ենք, կանք և կմնանք հայամետ։


Այն նույն հանրապետական ոգով, որը ձևավորում և առաջնորդում է Ֆրանսիայի քաղաքական կյանքը։

Սա՛ է իրական անկախությունը։


Le Saviez Vous : Quand le pétrole de Bakou était aussi arménien

par Marie-Anne THIL • 20 septembre 2026
L’histoire de l’industrie pétrolière de Bakou remonte au milieu du 19e siècle. La découverte du pétrole attira un grand nombre d’Arméniens, parmi lesquels deux figures emblématiques, aux noms russifiés : Yvan Mirzoev qui fora le premier puits de pétrole en 1871 et Alexander Mantashev, industriel, magnat du pétrole et philanthrope.

Ambassadrice de l'art abstrait entre Orient et Occident

par par Ch. M • 20 septembre 2026
De Alicante à Hangzhou, Asilva Rogue fascine les esprits et bouleverse les codes de l’art abstrait.

Denis Donikian ou la sagesse des braises

par Tigrane YEGAVIAN • 20 septembre 2026
Il est des livres qui passent sous les radars des rentrées littéraires, échappentaux modes, aux prix et aux conversations convenues, alors même qu’ils portenten eux une véritable nécessité intérieure. Tel est le destin injuste des troisrecueils d’aphorismes que Denis Donikian a publiés l’an dernier:L’intime,l’infime, l’infini, AnapatetÊtre ou ne pas naître. Trois livres qui composent moinsune trilogie qu’une longue méditation sur la condition humaine.

Armin Wegner retrouve un visage grace à la bande dessinée

par Hovagim YERGANIAN • 20 septembre 2026
Au Centre national de la Mémoire arménienne (CNMA), la première présentation de la bande dessinée consacrée au témoin allemand du Génocide des Arméniens a rappelé combien le courage d’un homme continue, plus d’un siècle après les faits, d’éclairer notre rapport à la mémoire et à sa transmission. 

Goden Abricot : Un rayonnement international concrétisé

par Almasd LELOIRE KERACKIAN • 20 septembre 2026
Du 12 au 19 juillet 2026, Erevan a vibré au rythme de la XXIIIe édition du Golden Apricot Yerevan International Film Festival (GAIFF / Vozké Dziran). Fondé en 2004, l’événement s’est imposé au fil de plus de deux décennies comme un rendez-vous cinématographique de premier plan dans le Caucase et sur la scène internationale. Le point d'orgue a été, sans conteste, la présence de Simon Abkarian et Sev Ohanian.

Shape of absence ou l'exploration de la disparition à la Fondation Boghossian

par Marie SOGHOMONIAN • 20 septembre 2026
À Bruxelles, la Fondation Boghossian présente Shape of absence , une exposition consacrée au photographe syro-arménien Hraïr Sarkissian. À travers son travail sur la Syrie, le patrimoine disparu et la mémoire, l’artiste interroge ce qui reste lorsque les objets et les lieux n’existent plus.

Christophe Lamfalussy, un grand reporter face à l'enfer des guerres

par Anne-Marie MOURADIAN • 20 septembre 2026
Grand reporter au quotidien belge, La Libre , Christophe Lamfalussy s’est trouvé au cœur de conflits armés majeurs, notamment au Kosovo, en Bosnie, Afghanistan, Irak, Syrie et au Haut-Karabagh.

Une diaspora aux Antipodes

par Rouben KOULAKSEZIAN • 20 septembre 2026
À plus de 13 000 kilomètres des terres arméniennes, Sydney est devenue le terreau d’une communauté arménienne récente et moderne, qui mérite le voyage.

Mission en Arménien : La Croix Bleue au plus près de ses actions

par Natacha Zortian • 20 septembre 2026
Du 22 au 26 juin, une délégation de la Croix Bleue des Arméniens de France (CBAF) s’est rendue sur le terrain. Entre inaugurations majeures, soutien à la jeunesse étudiante, discussions de travail et rencontre diplomatique, récit d’un voyage au cœur des programmes menés dans le pays.

Jamais une élection arménienne n'avait suscité autant d'attention en Turquie

par Vahé TER MINASSIAN • 20 septembre 2026
Directeur de la publication du quotidien arménophone Jamanak d’Istanbul, Ara Kotchunian est un observateur perspicace des relations arméno-turques. Il revient sur la manière dont la séquence des législatives arméniennes du 7 juin a été suivie en Turquie. Et fait le bilan, après la victoire de Nikol Pachinian.